ဆောင်းရာသီမှာ သတိထားရမယ့် Rove Beetle အန္တရာယ် နဲ့ ရှေးဦးကုသနည်းများ

Rove Beetle ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်မှာ အနီ နဲ့ အမည်းကျား အဆစ်အပိုင်းတွေပါဝင်တဲ့ ပုရွက်ဆိတ်သာသာ အင်းဆက်တစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့မျိုးရင်းက Coleoptera ဖြစ်ပြီး Paederus အုပ်စုဝင် ချေးပိုးထိုးမျိုးစိတ် ဖြစ်တယ်။ ချေးပိုးထိုး ဆိုပေမယ့် သူ့ကိုတော်တော်များများက ချေးပိုးထိုးလို့မခေါ်ကြပဲ Nairobi Fly Dermititis လို့ခေါ်ကြတယ်။ အများဆုံးခေါ်ကြတဲ့ နာမည်တွေကတော့ Spider - Lick, Whiplash Dermititis နဲ့ Rove Beetle ပါ။ Rove Beetle ကတော့ ကမ္ဘာသုံးအမည်ပေါ့။


Picture Credit - gardenknownhow.com

Rove Beetle နဲ့ပတ်သက်ပြီး လူမှုကွန်ယက်ပေါ်မှာ သတိထားဖို့ post တွေတော်တော်များများတက်လာတာတွေ့ရတယ်။ အကိုက်ခံရတဲ့အခါ အနီရောင်အစက်သေးသေးလေးကနေ အရေပြားနီရဲလာပြီး ရေယုန်လိုအဖုအတန်းလိုက်ကြီးပေါ်လာတာမျိုးပါ။ တကယ်တော့ Rove Beetle က မကိုက်တတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ facebook ပေါ်မှာတွေ့ရတဲ့ အကိုက်ခံရတဲ့ဒဏ်ရာ ဆိုတာ တကယ်တော့ ကိုက်ခံရတာမဟုတ်ပဲ Rove Beetle ရဲ့ ကိုယ်ကထွက်လာတဲ့ chemical တစ်မျိုးကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဒဏ်ရာပါ။


Picture Credit - Wikipedia

Rove Beetle တွေက ပုရွက်ဆိတ်တစ်ကောင်သာသာပဲရှိတာကြောင့် ကျွန်တော်တို့ ကိုယ်ပေါ်တက်လာရင် တော်ရုံမသိနိုင်ကြဘူး။ လည်ဂုတ်၊ လည်ပင်း၊ လက်မောင်း နဲ့ လက်ဖျံ စတဲ့နေရာတွေကို ရောက်လာမှသာ သတိထားမိပြီး လက်နဲ့ကိုင်မိ၊ ပွတ်မိကြတာတွေဖြစ်တတ်တယ်။ အဲ့ဒီလိုထိမိတဲ့အခါ Rove Beetle က သူ့ခန္ဓာကိုယ် segment ( အဆစ်ပိုင်း ) တွေအပေါ်မှာရှိတဲ့ အပေါက်ငယ်လေးတွေကနေ spore တစ်မျိုးကိုထုတ်လွှတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Rove Beetle တိုင်း spore ကို လွှတ်တာတော့မဟုတ်ဘူး။ တစ်ချို့ကလည်း အရည်လွှတ်ကြတယ်။


Picture Credit - university of wisconsin-Milwaukee

ဘာပဲဖြစ်ဖြစ်အာနိသင်ကတော့ အတူတူပါပဲ။ အဲ့ဒီအရည်ဟာ Rove Beetle ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက မော်လီကျုးဆဲလ်တွေ လှုံ့ဆော်မှုနဲ့ထွက်လာတာဖြစ်ပြီး ပီဒရုန်း ( pederone ) နဲ့ ဆူဒိုပီဒရင် ( Pseudopedrin ) ဓာတ်တွေပါဝင်နေတယ်။ အဲ့ဒီအရည်တွေက ကျွန်တော်တို့အရေပြားနဲ့ထိမိတဲ့အခါ ရုတ်တရက် အပူလောင်သလို ခံစားမှုမျိုးကို ခံစားရတယ်။ အရည်ထိပြီးပြီးချင်း အရေပြားက နီရဲနေမှာဖြစ်ပြီး ၁၃ နာရီကနေ ၁၆ နာရီအကြာမှာတော့ အရေပြားပေါ်မှာ နီရဲနေတဲ့ အင်ပြင်လို၊ ရေယုန်လို၊ မီးလောင်ဖု လို ( Blister ) အကွက်ကြီးတွေဖြစ်လာမှာပါ။ ဒါဟာ Rove Beetle ရဲ့ အဆိပ်ကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။


Picture Credit - www.docflies.blogspot.com

Rove Beetle ကိုက်ခံရပြီဆိုတာနဲ့ အဲ့ဒီနေရာကို ရေခဲရေနဲ့ဆပ်ပြာနဲ့စင်နေအောင် ဆေးကြောပေးပါ။ ဆပ်ပြာသုံးတဲ့နေရာမှာလည်း ရေချိုးဆပ်ပြာမြှုပ် ( foam ) အစား၊ caustic ခပ်ပြင်းပြင်းပါတဲ့ ဆပ်ပြာအကြမ်းစားနဲ့ တိုက်ပြီးဆေးပေးပါ။ ဥပမာ - ရွှေဝါတို့၊ ကာဘော်လစ် တို့လိုမျိုးပေါ့။ ဒါဆိုရင်တော့ အရေပြားရောင်ရမ်းမှု ကို အထိုက်အလျောက်သက်သာစေပါလိမ့်မယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ Pseudopedrin ဓာတ်ဟာ အရေပြားအပေါ်ယံတစ်နေရာကနေ တစ်နေရာကို ကူးစက်တတ်တဲ့သဘောရှိတာကြောင့် အရေပြားရောင်ရမ်းမှု ( burning & irritation ) တွေက ပြန့်နှံ့သွားတာဖြစ်တယ်။


Picture Credit - gardenknownhow.com

Rove Beetle တွေက ဆောင်းတွင်းမှ မဟုတ်ပါဘူး။ ရာသီတိုင်းမှာရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဆောင်းတွင်းမှ ဘာလို့ထွက်ရလဲဆိုရင် အအေးဓာတ်ကြောင့်ပါ။ Rove Beetle တွေကို မြေအောက်တူးမြောင်းတွေ၊ အမှိုက်ပုံတွေ၊ ရေဆိုးပိုက်တွေ နဲ့ ခြောက်သွေ့ပြီး အေးစက်တဲ့နေရာတွေမှာ တွေ့ရတတ်တယ်။ အအေးဓာတ်ကြောင့် Rove Beetle တွေဟာ အပူဓာတ်ရှိတဲ့ အိမ်ထဲတွေ၊ လျှပ်စစ်မီးရောင်လိုနေရာတွေကို စုပြုံပြီးရောက်လာတတ်တာဖြစ်တယ်။ Rove Beelte မလာစေချင်ရင် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းကတော့ မီးရောင်ကို ပိတ်ထားတာဖြစ်ဖြစ်၊ အအေးဓာတ်များများလွှတ်ထားတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လျှပ်စစ်ဘတ်တံ နဲ့ အင်းဆက်ဆေးရည်ဖျန်းထားတာပဲဖြစ်ဖြစ် လုပ်ပြီး Rove Beetle ကို မလာအောင်တားလို့ရပါတယ်။

Gabriel
Source - Wikipedia ( https://en.wikipedia.org/wiki/Paederus_dermatitis )
Source - www.health.nsw.gov.au ( https://www.health.nsw.gov.au/environment/factsheets/Pages/rove-beetles.aspx )

we.com.mm တွင် ဖော်ပြပါရှိသော ဆောင်းပါးများကို မည်သည့် Website နှင့် Social Media များပေါ်တွင် ပြန်လည်ကူးယူဖော်ပြခြင်းကို ခွင့်မပြုကြောင်း အသိပေးအပ်ပါသည်။ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို ဒီနေရာတွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။